عمیق ترین چاه تحقیقاتی دنیا

شبه جزیره کولا سرزمین بایری است در شمال غربی روسیه، زمینی پوشیده از برف و خالی از سکنه که شاید چندان اهمیتی برای کسی نداشته باشد. اما این شبیه جزیره که تقریبا هم مرز کشورهای حوزهاسکاندیناوی است میزبان یکی از عجیب ترین ساخته های دست بشر است.

چاه تحقیقاتی کولا که نام این جزیره را گرفته عمیق ترین سوراخی است که تا کنون بشر برای اهداف تحقیقاتی حفر کرده. حفر این چاه در زمان خودش یک پیشرفت تکنولوژیکی محسوب می شد و اگر پنهان کاری روس ها نبود، شاید بیشتر از اینها مشهور می شد. اما حاشیه های دوران جنگ سرد و بگومگوهایی که بر سر حفر این چاه به راه افتاد، باعث شد تا روس های پنهان کار بیشتر از پیش روی این کار سرپوش بگذارند.

اما بعد از سالهای جنگ سرد و متداول شدن حفر چاه های عمیق رازهای بیشتری از پشت دیوارهای آهنین بیرون افتاده و اطلاعات بیشتری درباره این چاه وجود دارد.

با هم نگاهی می کنیم به رازهای عمیق روس ها.

تاریخ شروع این حفاری بسیار قدیمی است. در سال 1962 پیشنهاد حفر این چاه مطالعاتی مطرح شد و در همان سال با تصویب مجلس نمایندگان شوروی اجازه حفاری فوق عمیق داده شد.

بعد از مطالعات اولیه موقعیت حفاری در شبه جزیره کولا و در ده کیلومتری شهر زاپولیارنی انتخاب شد.

با وجود همه همه پنهان کاری ها بالاخره معلوم شد که روس ها در این منطقه دست به حفاری زده اند و جنجال ها بر سر حفر این چاه بالا گرفت. آمریکایی ها ادعا می کردند که حفر این چاه باعث ایجاد ترک در پوسته زمین شده و مشکلات بسیاری را به وجود می اورد، که بعد ها با حفر چاه نفت الشاهین قطر به عمق 12282 متر و چاه نفت شاخالین در روسیه، درست نبون این نظریه ثابت شد.

به نظر می رسید این جنجال ها بیشتر از اینکه علمی باشد، تحت تاثیر ملاحظات سیاسی دوران جنگ سرد ابراز می شد.

با این همه مقامات شوروی سابق اعلام کردند قصد دارند حفاری این چاه را تا عمق 15000 متری ادامه بدهند، هدفی که هیچ گاه محقق نشد. با این همه این چاه آن قدر عمیق شد که تا چند سال قبل عمیق ترین چاه کره زمین و تا همین لحظه عمیق ترین چاه تحقیقاتی جهان باشد.

• عملیات حفاری :

حفاری این چاه 41 سال قبل در سال 1970 در نقطه تعیین شده آغاز شد. برای حفاری در ابتدای کار از دکل های حفاری اورال مش E4  استفاده شد. اما بعد ها شرکت اورال مش که تولید کننده تجهیزات حفاری چاه های نفتی بود، سری جدید با اسم اورال مش 15000 متری مخصوص حفاری این چاه ساخت.

عملیات حفاری به این ترتیب بود که تعدادی چاه به صورت شاخه شاخه از مسیر اصلی حفر می شد. در نهایت یکی از این شاخ ها به اسم SG-3  در ساال 1989 به عمق 12262 متری رسید، چاهی که عمیق ترین نقطه مصنوعی جهان در زمان خودش محسوب می شدو البته رسیدن به این نقطه خالی از دردسر هم نبود.

در سال 1983 چاه از عمق 12000 متری گذشت و به همین مناسبت و به خاطر جشن گرفتن این موقعیت کارها به مدت یک سال متوقف شد. اما توقف بعدی به خاطر جشن نبود و نا امیدی به بار اورد. 500 متر از لوله حفاری پیچ خورد و در سوراخ گمانه باقی ماند، به همین دلیل حفاری در سال 1984 دوباره متوف شد اما این اتفاق هم باعث متوقف شدن همیشگی پروژه نشد و حفاری از عمق 7000 متری دوباره آغاز شد.

سرانجام در سال 1989 حفاری به عمق 12262 متری رسید و انتظار می رفت که به زودی هدف نهایی پروژه محقق شود، اما نشد.

اگر حفاری با همین روند ادامه پیدا می کرد، چاه در سال 1993 به عمق نهایی 15000 متری می رسید اما گرما جلوی پیشروی را گرفت. در حقیقت افزایش گرما از عمق 12000 متری مطابق پیش بینی ها نبود و در عمق فعلی به 180 درجه رسید. و این در حالی بود که درجه حرارت پیش بینی شده تنها 100 درجه بود.

این مساله باعث شد که پیش بینی ها به هم بخورد و متخصصان روسی به این نتیجه رسیدند در صورت ادامه حفاری، سر مته ها ذوب شده و ادامه حفاری غیر ممکن شود. اینها در حالی بود که با عوض شدن شرایط، پیش بینی ها حاکی از این بود که در عمق 15000 متری دما به بیش از 300 درجه خواهد رسید.

نظر (0)